عسل آنغوزه از شهد گل‌های آنغوزه با نام علمی Ferula assa-foetida L. به دست می‌آید؛ گیاهی چندساله از خانواده چتریان (Apiaceae) که از گیاهان شاخص نواحی خشک و نیمه‌خشک ایران است. آنغوزه به‌خاطر بوی بسیار مشخص و ترکیبات رزینی خود بیشتر به‌عنوان یک گیاه دارویی و ادویه‌ای شناخته می‌شود، اما گل‌های زردرنگ و گل‌آذین‌های چتری آن نیز منبع شهد برای زنبورها هستند. Ferula assa-foetida در طبقه‌بندی فعلی Kew یک گونه پذیرفته‌شده و خاستگاه بومی آن جنوب ایران ثبت شده است.
نکته مهم این است که در بازار ایران واژه «آنغوزه» گاهی برای چند گونه مختلف جنس Ferula استفاده می‌شود. حتی منابع تخصصی گیاه‌شناسی نیز نسبت به اشتباه گرفتن F. assa-foetida با گونه‌هایی مانند F. foetida هشدار داده‌اند؛ بنابراین برای صفحه محصول، استفاده از نام علمی در کنار نام فارسی دقت بیشتری ایجاد می‌کند.
گیاه آنغوزه (Ferula assa-foetida L.) یک گیاه علفی چندساله از خانواده Apiaceae است. این گیاه در بخش‌هایی از ایران و به‌ویژه مناطق گرم، خشک و نیمه‌خشک می‌روید و با ساقه ضخیم و بلند و گل‌آذین‌های بزرگ و چتری خود شناخته می‌شود.
گل‌های آن معمولا به رنگ زرد یا زرد مایل به سبز دیده می‌شوند و تعداد زیادی گل کوچک را در قالب گل‌آذین‌های مرکب در کنار یکدیگر قرار می‌دهند. در زمان گل‌دهی، این توده‌های گل می‌توانند منبع شهد برای زنبورعسل باشند.
نام علمی پذیرفته‌شده گونه موردنظر در این صفحه Ferula assa-foetida L. است. این گونه در خانواده Apiaceae و جنس Ferula قرار دارد. Kew آن را یک گونه پذیرفته‌شده با پراکنش بومی در ایران معرفی می‌کند.
البته اصطلاح «آنغوزه» در منابع گیاه‌دارویی می‌تواند برای گونه‌های دیگری از Ferula نیز استفاده شود و همین موضوع یکی از دلایل اهمیت نام علمی است.
مهم‌ترین ویژگی حسی عسل آنغوزه، شخصیت گیاهی و نسبتا نافذ آن است. خود گیاه آنغوزه دارای رایحه بسیار قوی و گوگردی است که منشأ نام علمی foetida نیز به همین بوی مشخص مربوط می‌شود. با این حال، نباید انتظار داشت که عسل دقیقا بوی رزین یا صمغ خام آنغوزه را داشته باشد؛ ویژگی حسی عسل نتیجه ترکیبی از شهد، ترکیبات فرار، سایر منابع شهد و شرایط تولید است.
رنگ عسل آنغوزه می‌تواند با توجه به منطقه، پوشش گیاهی اطراف و درصد غالب بودن شهد آنغوزه تغییر کند و بنابراین رنگ مشخصی را نمی‌توان معیار قطعی تشخیص آن دانست.
عسل آنغوزه در وهله اول یک ماده غذایی طبیعی و منبع انرژی است و مانند سایر عسل‌ها حاوی قندهای طبیعی و مقادیر متفاوتی از ترکیبات زیست‌فعال است.
در مورد خواص اختصاصی، باید میان خود گیاه آنغوزه و عسل حاصل از گل آن تفاوت گذاشت. بسیاری از پژوهش‌ها درباره ترکیبات و کاربردهای سنتی، مربوط به صمغ و رزین ریشه آنغوزه هستند، نه عسل آنغوزه. بنابراین نباید نتایج مطالعات دارویی آنغوزه را مستقیما به این عسل نسبت داد.
قندهای طبیعی موجود در عسل، به‌ویژه گلوکز و فروکتوز، آن را به یک ماده غذایی انرژی‌زا تبدیل می‌کنند. عسل آنغوزه را می‌توان در صبحانه، میان‌وعده یا همراه مغزها مصرف کرد.
عسل به‌طور طبیعی می‌تواند حاوی ترکیبات فنولی، فلاونوئیدی و سایر مواد زیست‌فعال باشد. مقدار و نوع این ترکیبات به منشأ گیاهی، منطقه جغرافیایی، شرایط آب‌وهوایی و نحوه فرآوری و نگهداری عسل بستگی دارد.
خود آنغوزه سابقه طولانی در طب سنتی ایران و دیگر نظام‌های طب سنتی دارد و برای صمغ آن کاربردهایی مانند کمک به گوارش، نفخ و اسپاسم گزارش شده است.
با این حال، این موارد مربوط به رزین یا فرآورده‌های گیاه آنغوزه هستند و نباید به‌عنوان اثر درمانی اثبات‌شده عسل آنغوزه معرفی شوند.
گونه Ferula assa-foetida از گیاهان بومی ایران است و Kew خاستگاه بومی آن را جنوب ایران ثبت کرده است.
مطالعات میدانی نیز حضور و اهمیت این گیاه را در جنوب و جنوب‌شرق ایران، به‌ویژه در مناطق خشک و نیمه‌خشک، گزارش کرده‌اند. این گیاه در برخی نواحی به‌صورت طبیعی رشد می‌کند و برداشت سنتی رزین آن نیز سابقه دارد.
به همین دلیل، اگر عسل شما از منطقه‌ای مشخص برداشت می‌شود، بهتر است نام استان یا منطقه دقیق برداشت در صفحه محصول ذکر شود؛ این موضوع برای معرفی دقیق‌تر عسل اهمیت زیادی دارد.
زمان گل‌دهی آنغوزه به گونه، ارتفاع و شرایط اقلیمی بستگی دارد. برای Ferula assa-foetida، منابع گیاه‌شناسی و مطالعات منطقه‌ای، اواخر زمستان تا بهار را با شروع گل‌دهی مرتبط می‌دانند. یک مطالعه درباره آنغوزه در جنوب‌شرق ایران نیز مراحل آماده‌سازی و بهره‌برداری سنتی گیاه را در این بازه زمانی گزارش کرده است.
بنابراین عسل حاصل از گل آنغوزه نیز در مناطق مناسب، معمولا در فصل بهار شکل می‌گیرد و زمان برداشت دقیق آن به منطقه و شرایط همان سال وابسته است.
عسل آنغوزه می‌تواند در شرایط مناسب به‌صورت تک‌گل یا با غالبیت شهد آنغوزه تولید شود، اما وجود این گیاه در اطراف کندو به‌تنهایی تک‌گل بودن عسل را ثابت نمی‌کند.
برای تعیین منشأ گیاهی عسل، آنالیز گرده‌شناسی (Melissopalynology) و در صورت نیاز آزمون‌های تکمیلی معتبرتر از ظاهر، رنگ یا طعم هستند.
این موضوع در مورد آنغوزه اهمیت بیشتری دارد؛ زیرا جنس Ferula گونه‌های فراوانی دارد و استفاده از نام «آنغوزه» در بازار همیشه به معنای یک گونه مشخص نیست.
در طب سنتی، عسل معمولا دارای طبیعت گرم و خشک در نظر گرفته می‌شود. این دسته‌بندی یک دیدگاه سنتی است و نباید آن را معادل یک ویژگی دارویی اثبات‌شده در پزشکی مدرن دانست.
عسل آنغوزه را می‌توان به‌صورت مستقیم، همراه نان و کره، همراه مغزها یا در وعده صبحانه مصرف کرد. رایحه گیاهی متمایز این عسل می‌تواند برای افرادی که عسل‌های با شخصیت عطری قوی‌تر را می‌پسندند، جذاب باشد.
برای حفظ عطر و کیفیت عسل، بهتر است آن را برای مدت طولانی در معرض حرارت شدید قرار ندهید.
عسل را در ظرف دربسته و در محیطی خشک و دور از نور مستقیم و گرمای زیاد نگهداری کنید. شکرک زدن یا کریستالیزه شدن نیز یک پدیده طبیعی در عسل است و به‌تنهایی نشانه خراب شدن یا تقلبی بودن محصول نیست.
عسل آنغوزه از شهد گل‌های گیاه آنغوزه (Ferula assa-foetida L.) به دست می‌آید. این گیاه از خانواده Apiaceae است و گل‌های کوچک زردرنگ آن در گل‌آذین‌های چتری بزرگ قرار دارند.
نام علمی پذیرفته‌شده گونه موردنظر Ferula assa-foetida L. است. با این حال، چند گونه از جنس Ferula نیز در تولید آنغوزه تجاری نقش دارند و گاهی در منابع با نام یکدیگر اشتباه گرفته می‌شوند.
عسل آنغوزه مانند دیگر عسل‌ها منبع طبیعی انرژی است و می‌تواند حاوی ترکیبات زیست‌فعال باشد. درباره خود گیاه آنغوزه نیز سابقه طولانی استفاده سنتی وجود دارد، اما این موضوع به‌تنهایی اثبات‌کننده خواص درمانی اختصاصی عسل آنغوزه نیست.
عسل آنغوزه ممکن است رایحه‌ای گیاهی و متمایز داشته باشد، اما نباید آن را با بوی بسیار قوی و گوگردی صمغ خام آنغوزه یکسان دانست. ترکیب نهایی عسل به منابع شهد، منطقه و شرایط تولید وابسته است.
آنغوزه در طب سنتی برای برخی ناراحتی‌های گوارشی استفاده شده است، اما این شواهد عمدتا مربوط به خود گیاه و رزین آن هستند. برای معرفی عسل آنغوزه به‌عنوان درمان مشکلات معده، شواهد اختصاصی کافی وجود ندارد.
با توجه به زمان گل‌دهی آنغوزه، تولید این عسل در بسیاری از مناطق می‌تواند در بهار انجام شود؛ اما تاریخ دقیق برداشت به منطقه، ارتفاع و شرایط آب‌وهوایی بستگی دارد.
Ferula assa-foetida بومی ایران است و به‌ویژه در جنوب و جنوب‌شرق کشور اهمیت دارد. مناطق دقیق تولید عسل به پراکنش گیاه و محل استقرار زنبورها بستگی دارد.
بله. مانند سایر عسل‌های طبیعی، عسل آنغوزه نیز ممکن است با گذشت زمان کریستالیزه شود. شکرک زدن به‌تنهایی نشانه تقلبی یا خراب بودن عسل نیست.
تشخیص اصالت عسل از روی رنگ، بو، غلظت یا شکرک‌زدن قابل اعتماد نیست. برای ارزیابی دقیق‌تر باید به منشأ برداشت، اعتبار تولیدکننده و نتایج آزمایشگاهی توجه کرد. برای اثبات منشأ گیاهی نیز آنالیز گرده‌شناسی می‌تواند مفید باشد.عسل آنغوزه | خواص، طعم، زمان برداشت و گیاه Ferula assa-foetida
